10 năm ngẫm chuyện “quốc sách và ngân sách”

"Quốc sách và ngân sách" là tên bài báo tôi viết 10 năm trước nhân kỳ họp Quốc hội cuối năm 2013 bàn về giáo dục.
Giáo dục và đào tạo: Quốc sách hàng đầu Phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu

Tròn 10 năm trước, Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá XIII đã họp đúng vào dịp Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Nghị quyết nêu rõ: “Lương của nhà giáo được ưu tiên xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp và có thêm phụ cấp tùy theo tính chất công việc, theo vùng”.

10 năm ngẫm chuyện “quốc sách và ngân sách”
Sự ưu tiên cho đội ngũ nhà giáo vẫn còn bất cập, còn chậm trễ và dang dở

Trước đó gần 10 năm, vào kỳ họp cuối năm 2004, Quốc hội đã thông qua một nghị quyết lịch sử về giáo dục, có ghi: “Đầu tư ngân sách cho giáo dục - đào tạo bảo đảm đạt tỷ lệ 20% tổng chi ngân sách Nhà nước”. Với con số này, Việt Nam trở thành một trong số ít nước trên thế giới có tỷ lệ đầu tư cho giáo dục và đào tạo nhiều nhất.

Năm 2013, trong một cuộc giao ban báo chí tại Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận cho biết thêm: Hiện Việt Nam là quốc gia duy nhất trên thế giới đầu tư cho giáo dục với tỷ lệ cao 20% ngân sách Nhà nước.

10 năm ngẫm chuyện “quốc sách và ngân sách”
Cùng với các chính sách cho giáo dục thì việc hỗ trợ cho học sinh nghèo hiếu học ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa cũng là động lực lớn cho thầy và trò yên tâm giảng dạy, học tập. Ảnh: Cấn Dũng

Ngược dòng thời gian, thời ông Nguyễn Thiện Nhân làm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra thông điệp: “Trình Chính phủ đề án cải cách tiền lương nhà giáo để đến năm 2010 nhà giáo có thể sống được bằng đồng lương của mình”. Thế nhưng đề án đó không thành công, thay vào đó là đề xuất khôi phục phụ cấp thâm niên cho nhà giáo mà mãi đến tháng 7/2011 mới được thực hiện. Ngay sau khi nhậm chức, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhắc đến nhóm việc nóng, cấp bách cần làm ngay: “Tôi rất mong muốn đời sống, thu nhập của người thầy được cải thiện”. Thế nhưng cho đến nay, chuyện đồng lương nhà giáo vẫn còn nhiều điều chưa như mong muốn của chính nhiều thế hệ lãnh đạo ngành giáo dục.

10 năm ngẫm chuyện “quốc sách và ngân sách”
Những học bổng thiết thực và ý nghĩa được trao tới các học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Cấn Dũng

Nhìn xa hơn nữa, Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) năm 1996 đã khẳng định: “Lương giáo viên được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp”. Thế nhưng, Luật Giáo dục 1998 lại chỉ xác định lương giáo viên thuộc “một trong những thang, bậc lương cao nhất”. Đến Luật Giáo dục 2005 thì chỉ quy định: “Nhà giáo được hưởng tiền lương, phụ cấp ưu đãi theo nghề và các phụ cấp khác theo quy định của Chính phủ”. Còn trên thực tế, trong Bảng lương đính kèm Nghị định 204/2004/NĐ-CP của Chính phủ cho thấy, cùng được đào tạo ở bậc đại học nhưng ngạch lương giáo viên cấp cao chỉ bằng ngạch chuyên viên chính của các nghề lưu trữ, chẩn đoán bệnh động vật, bảo vệ thực vật, giám định thuốc thú y, kiểm nghiệm giống cây trồng v.v… Phải đến Nghị quyết 29 năm 2013, quan điểm của Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII mới được tái khẳng định Nghị quyết 29 đã yêu cầu, lương nhà giáo được ưu tiên xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Thế nhưng 10 năm trôi qua, câu chuyện ấy vẫn chưa trở thành hiện thực. Luật Giáo dục năm 2019 vẫn chỉ qui định: “Nhà giáo được xếp lương phù hợp với vị trí việc làm và lao động nghề nghiệp; được ưu tiên hưởng phụ cấp đặc thù nghề theo quy định của Chính phủ”.

Theo báo chí, từ ngày 1/7/2023, lương giáo viên dao động theo hạng, bậc quy định, thấp nhất là 3,7 triệu đồng và cao nhất là hơn 12 triệu đồng, chưa tính phụ cấp, tăng từ 0,6 - 2,1 triệu đồng mỗi tháng.

Những con số này tuy đã là tin vui những vẫn vô cùng thấp so với các nước Mỹ, Hàn Quốc, Singapore, thu nhập của giáo viên đều hơn 40.000USD/năm. Tại Trung Quốc, nước láng giềng Việt Nam giáo viên cũng có thu nhập gần 20.000 USD/năm.

10 năm ngẫm chuyện “quốc sách và ngân sách”

Đoàn Công tác Báo Công Thương thăm và tặng quà cho các học sinh vượt khó tại tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Cấn Dũng

Tháng 4 vừa qua, Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã làm việc với các Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Nội vụ về vấn đề giáo dục. Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy: Về kinh phí thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Luật Giáo dục quy định: “Nhà nước ưu tiên hàng đầu cho việc bố trí ngân sách giáo dục, bảo đảm ngân sách nhà nước chi cho giáo dục, đào tạo tối thiểu là 20% tổng chi ngân sách nhà nước”, nhưng hiện nay việc bố trí ngân sách nhà nước chi cho giáo dục, đào tạo chưa bảo đảm tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước. Đoàn giám sát đề nghị Bộ Tài chính báo cáo làm rõ sự chênh lệch số liệu nêu trên và đánh giá về tỷ lệ chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo giai đoạn 2014-2022, kể cả tỷ lệ chi cho giáo dục và đào tạo từ nguồn vượt thu hàng năm.

Một báo cáo do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn gửi Quốc hội về hoạt động giáo dục và việc thực hiện ngân sách giáo dục năm 2022 cũng cho thấy, ngân sách cho giáo dục phần lớn dùng để chi lương, cả nước chỉ có khoảng 50% địa phương bảo đảm tỷ lệ chi cho hoạt động giảng dạy và học tập tối thiểu. Dự toán chi thường xuyên ngành giáo dục năm 2022 là 275.709 tỉ đồng, chiếm hơn 15% tổng chi ngân sách nhà nước.

10 năm ngẫm chuyện “quốc sách và ngân sách”
Thêm những niềm vui cho học sinh để nâng bước các em đến trường. Ảnh Cấn Dũng

Có nhiều địa phương không bảo đảm tỷ lệ chi chuyên môn tối thiểu, trong đó có những địa phương dưới 15% trong tổng chi ngân sách cho giáo dục và đào tạo.

Một tin vui với những người làm trong ngành giáo dục là tại phiên chất vấn Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết: “Thời gian tới, khi cải cách chính sách tiền lương, Bộ Nội vụ sẽ ưu tiên xếp lương cao nhất trong thang bảng lương khối hành chính sự nghiệp. Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Bộ Giáo dục Đào tạo rà soát các quy định tiền lương, phụ cấp ưu đãi nghề nhà giáo để tăng lên mức cao nhất".

10 năm, 20 năm đã qua đi… song một số quan điểm, chủ trương lớn của Đảng về sự ưu tiên cho đội ngũ nhà giáo vẫn còn bất cập, còn chậm trễ và dang dở. Điều đó cho thấy nếu xét cho cùng giáo dục vẫn chưa thực sự là quốc sách hàng đầu, chưa được ưu tiên nhất trong các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, chưa được coi là nhân tố quyết định của phát triển đất nước. Giáo dục là quốc sách song để quốc sách giúp chấn hưng đất nước cần phải có ngân sách tương xứng, trước hết là ngân sách đầu tư cho những người đang vượt khó vì sự nghiệp trồng người.

Nguyễn Văn Minh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Giáo dục và đào tạo

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Đề xuất tăng lương cho 246.800 nhân viên trường học

Đề xuất tăng lương cho 246.800 nhân viên trường học

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị Bộ Nội vụ nghiên cứu, xem xét lương của nhân viên trường học khi thực hiện chính sách tiền lương mới.
Đăng ký xét tuyển đại học: Thí sinh chọn ngành học hay chọn trường trước?

Đăng ký xét tuyển đại học: Thí sinh chọn ngành học hay chọn trường trước?

Cận ngày đăng ký xét tuyển đại học, nhiều thí sinh vẫn lúng túng trong việc chọn ngành học hay chọn trường trước và đăng ký bao nhiêu nguyện vọng là phù hợp.
Hà Nội: Phụ huynh phấn khởi trong ngày xác nhận vào lớp 6

Hà Nội: Phụ huynh phấn khởi trong ngày xác nhận vào lớp 6

Ngày 13/7, rất đông phụ huynh đã có mặt ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội để đăng ký tuyển sinh trực tiếp vào lớp 6 hệ THCS cho con.
Học sinh Việt Nam đoạt 3 huy chương vàng Olympic Sinh học quốc tế 2024

Học sinh Việt Nam đoạt 3 huy chương vàng Olympic Sinh học quốc tế 2024

Với 3 huy chương vàng, 1 huy chương bạc, đoàn học sinh Việt Nam đứng thứ 3/81 quốc gia và vùng lãnh thổ ở Olympic Sinh học quốc tế (IBO) 2024.
PGS.TS Đoàn Đức Tùng làm Hiệu trưởng Trường Đại học Quy Nhơn

PGS.TS Đoàn Đức Tùng làm Hiệu trưởng Trường Đại học Quy Nhơn

Ngày 13/7, tại Bình Định, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Lễ công bố Quyết định công nhận Hiệu trưởng Trường đại học Quy Nhơn nhiệm kỳ 2020 - 2025.

Tin cùng chuyên mục

Trường Quản trị và Kinh doanh: Đào tạo sinh viên hướng tới hội nhập quốc tế

Trường Quản trị và Kinh doanh: Đào tạo sinh viên hướng tới hội nhập quốc tế

Bên cạnh hướng tới đào tạo sinh viên đủ năng lực hội nhập quốc tế, Trường Quản trị và Kinh doanh đã tiên phong trong lĩnh vực đào tạo an ninh phi truyền thống.
Một số trường Quân đội Công bố điểm chuẩn với phương thức xét tuyển sớm năm 2024

Một số trường Quân đội Công bố điểm chuẩn với phương thức xét tuyển sớm năm 2024

Năm 2024 là năm đầu tiên các trường, học viện quân đội tuyển sinh theo phương thức xét tuyển sớm. Học viện Kỹ thuật quân sự và Học viện Quân y không xét học bạ.
Vì sao điểm chuẩn xét tuyển sớm của các trường sư phạm tăng đột biến?

Vì sao điểm chuẩn xét tuyển sớm của các trường sư phạm tăng đột biến?

Điểm chuẩn xét tuyển sớm của các trường sư phạm và ngành sư phạm ở hầu hết trường đại học năm nay đều tăng đột biến. Lý do vì sao?
Đầu năm học, lại ‘‘nóng’’ chuyện học phí các trường tư thục

Đầu năm học, lại ‘‘nóng’’ chuyện học phí các trường tư thục

Nhiều trường đại học, THPT tư thục tại Hà Nội đã công bố học phí năm học 2024 - 2025. Trong đó, mức học phí cao nhất rơi vào khoảng gần 600 triệu đồng/năm.
Hà Nội công bố hạ điểm chuẩn vào lớp 10 hơn 60 trường trung học phổ thông

Hà Nội công bố hạ điểm chuẩn vào lớp 10 hơn 60 trường trung học phổ thông

Tối 12/7, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã ban hành công văn điểm chuẩn trúng tuyển bổ sung vào lớp 10 các trường THPT năm học 2024-2025.
Trao học bổng

Trao học bổng 'Học không bao giờ cùng'

Ngày 12/7, tại Hà Nội, Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức Lễ trao học bổng "Học không bao giờ cùng" lần thứ tư.
Cập nhật mới nhất điểm xét tuyển sớm các trường Quân đội

Cập nhật mới nhất điểm xét tuyển sớm các trường Quân đội

Năm nay là năm đầu tiên 17 học viện, trường Quân đội xét tuyển sớm dựa vào kết quả bài thi đánh giá năng lực, 15/17 trường xét kết quả học bạ.
Trường Sĩ quan Chính trị công bố điểm chuẩn xét tuyển sớm 2024

Trường Sĩ quan Chính trị công bố điểm chuẩn xét tuyển sớm 2024

Trường Sĩ quan Chính trị vừa công bố điểm chuẩn xét tuyển sớm năm 2024 với ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước.
Luật Nhà giáo: Nên bổ sung thêm nhà giáo nước ngoài

Luật Nhà giáo: Nên bổ sung thêm nhà giáo nước ngoài

Theo các chuyên gia giáo dục, xây dựng dự thảo Luật Nhà giáo nên bổ sung thêm nhà giáo nước ngoài vì đây là xu hướng tất yếu.
Hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu của hơn 26 triệu học sinh, sinh viên

Hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu của hơn 26 triệu học sinh, sinh viên

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu của hơn 26 triệu học sinh, sinh viên cả nước, xác thực, định danh hơn 24 triệu giáo viên, học sinh.
Tỉnh táo trước những chiêu dụ mua sách tâm linh, phong thủy của các

Tỉnh táo trước những chiêu dụ mua sách tâm linh, phong thủy của các ''chuyên gia online''

Để lấy lòng tin của người tiêu dùng và để bán được nhiều sách, các Tiktoker, Facebooker còn tự xưng là ''thầy phong thủy'' hay ''chuyên gia tâm linh''...
Xét tuyển đại học sớm: Trường không được thu phí đặt cọc, giữ chỗ của thí sinh

Xét tuyển đại học sớm: Trường không được thu phí đặt cọc, giữ chỗ của thí sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo lưu ý, cơ sở đào tạo không được yêu cầu hoặc thỏa thuận với thí sinh việc cam kết, xác nhận nhập học sớm, nộp kinh phí giữ chỗ.
Đoàn thanh niên ngành điện: Nhiều hoạt động ý nghĩa đến với thiếu nhi vùng cao

Đoàn thanh niên ngành điện: Nhiều hoạt động ý nghĩa đến với thiếu nhi vùng cao

Nhiều hoạt động ý nghĩa hướng đến thiếu nhi vùng cao, trong chuỗi sự kiện “Tri ân khách hàng năm 2024”của Tổng công ty Điện lực miền Bắc
Hôm nay (6/7), thí sinh thực hành đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học

Hôm nay (6/7), thí sinh thực hành đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học

Bắt đầu từ 8h sáng nay (6/7), thí sinh sẽ thực hành đăng ký xét tuyển đại học trên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
TP. Hồ Chí Minh: 22 thí sinh thi tốt nghiệp bị giám thị ký nhầm có phải thi lại?

TP. Hồ Chí Minh: 22 thí sinh thi tốt nghiệp bị giám thị ký nhầm có phải thi lại?

Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh vừa có báo cáo về sự cố bài thi môn Ngữ văn bị giám thị ký nhầm của 22 thí sinh tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2024.
Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết luận thanh tra Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung

Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết luận thanh tra Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân để xảy ra những vi phạm.
Thành lập Trường Kinh tế thuộc Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và bổ nhiệm cán bộ quản lý

Thành lập Trường Kinh tế thuộc Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và bổ nhiệm cán bộ quản lý

Chiều 3/7, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội đã trao quyết định bổ nhiệm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế thuộc HaUI.
Chi tiết các bước xác nhận nhập học lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội

Chi tiết các bước xác nhận nhập học lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa thông báo quy trình và các mốc thời gian quan trọng kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm 2024 - 2025.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất thay đổi quy trình xử lý hồ sơ đi học nước ngoài

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất thay đổi quy trình xử lý hồ sơ đi học nước ngoài

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến góp ý với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế tuyển sinh đi học nước ngoài.
Điểm chuẩn xét tuyển sớm của nhiều trường đại học cao “chót vót”

Điểm chuẩn xét tuyển sớm của nhiều trường đại học cao “chót vót”

Nhiều trường đại học chuyên ngành kinh tế, kỹ thuật... đã công bố điểm chuẩn với các phương thức xét tuyển sớm. Đáng chú ý, một số khoa lấy điểm cao “chót vót”.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động